Choroba Alzheimera

choroba alzheimera

Choroba Alzheimera jest najczęstszą postacią otępienia, czyli uszkodzenia mózgu prowadzącego do pogorszenia się sprawności umysłowej. Jej przyczyny nie zostały do końca poznane. Nie ma także skutecznego leku, który powstrzymałby lub odwrócił jej postęp. Osoba chora na Alzheimera z czasem staje się niezdolna do samodzielnej egzystencji i jest całkowicie zależna od opiekunów.

Chorobę Alzheimera zalicza się do grupy chorób neurodegeneracyjnych, czyli takich, które cechują się postępującą utratą komórek nerwowych. W efekcie pojawiają się objawy neurologiczne dotyczące funkcji motorycznych (związanych z poruszaniem się) oraz funkcji poznawczych (dotyczących m.in. pamięci). Co ważne – cały proces niszczenia komórek rozpoczyna się na wiele lat przed wystąpieniem pierwszych dolegliwości.

Przyczyny choroby Alzheimera

Przyczyny choroby Alzheimera nie zostały jeszcze poznane. Badacze rozważają kilka teorii. Najstarsza z nich zakłada, że za wystąpienie schorzenia odpowiada zmniejszona produkcja jednego z neuroprzekaźników (substancja, która przenosi impulsy między nerwami) – a dokładniej acetylocholiny. Wśród innych przyczyn wymienia się czynniki genetyczne, stres oksydacyjny, rozpad mieliny (osłonki włókien nerwowych), wirus opryszczki pospolitej, a także nieprawidłowości związane z białkiem tau – substancji występującej w komórkach nerwowych, która odpowiada za ich stabilizację.

Za czynniki ryzyka wystąpienia choroby Alzheimera uznaje się:

  • wiek powyżej 65. roku życia (chociaż zdarza się także zachorowanie w młodszym wieku);
  • płeć żeńska;
  • występowanie choroby Alzheimera w rodzinie (lub innego rodzaju otępienia);
  • mała aktywność fizyczna;
  • brak kontaktów społecznych;
  • niektóre choroby przewlekłe – zwłaszcza cukrzyca typu 2, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca.

Co ważne, wyższe wykształcenie nie zmniejsza ryzyka wystąpienia choroby. Ma ono jednak wpływ na jej przebieg – u takich osób rozwija się zdecydowanie później, a jej objawy nie są tak mocno nasilone.

Objawy choroby Alzheimera

Choroba Alzheimera charakteryzuje się utratą komórek nerwowych i połączeń między nimi (synaps) szczególnie w płacie ciemieniowym i skroniowym kory mózgu. Pierwszy z nich odpowiada za orientację w przestrzeni, celowe ruchy, integrację ruchu i wzroku, rozumienie języka i pojęć abstrakcyjnych, a także oszacowanie ilości. Natomiast drugi – mowę, zapamiętywanie, rozpoznawanie obiektów i słuch. Ze względu na objawy choroby Alzheimera, schorzenie podzielono na 4 etapy.

Etap I

Na tym etapie choroby Alzheimera występują niewielkie problemy z przypominaniem sobie niektórych faktów oraz trudności w zapamiętywaniu nowych rzeczy. Pogorszeniu ulega także zdolność planowania, uwaga i myślenie abstrakcyjne. Osoba chora może mylić pojęcia i jest apatyczna (utrata zainteresowań, brak odczuwania przyjemności, obniżenie aktywności). Ważne jest, że ten etap może mieć początek nawet 8 lat przed pojawieniem się pierwszych, wyraźnych objawów choroby Alzheimera.

Etap II

Jest to etap choroby Alzheimera, na którym nasilają się zaburzenia zdolności poznawczych – głównie pamięci i uczenia się. Często zdarza się, że chory zapomina, gdzie odłożył dany przedmiot, opowiada kolejny raz tę samą historię (ponieważ nie zdaje sobie sprawy, że zrobił to już wcześniej). Zauważalne staje się zubożenie słownictwa oraz trudności w wykonywaniu ruchów precyzyjnych lub celowanych (np. pisanie, zapinanie guzików).

Etap III

Na trzecim etapie choroba Alzheimera powoduje stopniowy zanik samodzielności osoby chorej. Coraz więcej codziennych czynności zaczyna sprawiać jej problemy. Pogarsza się koordynacja ruchowa, pamięć, mowa. Do tego dochodzą zmiany zachowania. Chory przejawia chwiejność emocjonalną, często się złości lub wpada w płacz, nie rozpoznaje swoich bliskich (urojeniowy syndrom błędnej identyfikacji). Często też wychodzą z domu i błądzą, co jest ogromnym problemem i zagrożeniem bezpieczeństwa. Na tym etapie pojawia się charakterystyczny objaw zachodzącego słońca – dolegliwości zaostrzają się w godzinach popołudniowych i wieczornych.

Etap IV

Ostatni etap choroby Alzheimera to czas, w którym osoba chora jest już całkowicie zależna od swojego opiekuna, ponieważ często nie jest w stanie wykonać prostych czynności. Zmniejsza się jej mobilność, pojawiają się poważne trudności ze spożywaniem pokarmów, a także z mową. Bardzo często na tym etapie pacjent jest osobą leżącą.

Diagnostyka choroby Alzheimera

Diagnoza stawiana jest na podstawie obserwacji pewnych cech neurologicznych oraz wywiadu rodzinnego. Uzupełnia się ją o testy neuropsychologiczne, a także badania obrazowe (tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny lub PET) – jednak bardziej w celu wykluczenia innych przyczyn obecnych dolegliwości. Ważne są również testy laboratoryjne. Mowa o badaniach krwi i płynu mózgowo-rdzeniowego.

Leczenie choroby Alzheimera

Na początku należy podkreślić, że nie można wyleczyć choroby Alzheimera. Wszystkie podejmowane działania mają na celu:

  • złagodzenie objawów,
  • opóźnienie postępu choroby,
  • polepszenie jakości życia chorego,
  • zadbanie o bezpieczeństwo chorego.

Leczenie choroby Alzheimera obejmuje farmakoterapię, psychoterapię oraz opiekę. Pierwsze z nich polega na stosowaniu leków, które zmniejszają tempo rozkładu acetylocholiny oraz środków przeciwpsychotycznych, ale tylko w uzasadnionych przypadkach.

Postępowanie psychoterapeutyczne może przebiegać na kilka sposobów. Pacjentom polecane są treningi pamięci, reminiscencja (wywoływanie zdarzeń z przeszłości), integracja sensoryczna, rehabilitacja neurosensoryczna, zajęcia manualne. Popularna jest także terapia sztuką, muzyką, zooterapia – wszystko w celu polepszenia samopoczucia chorego.

Opieka nad osobą chorą na Alzheimera jest kluczową kwestią. Schorzenie ostatecznie prowadzi do utraty samodzielności. Rola opiekuna zwiększa się wraz z postępem choroby. Na początku ważne jest zapewnienie poczucia bezpieczeństwa, na kolejnych etapach – wykonywanie czynności pielęgnacyjnych oraz zapobieganie różnego rodzaju powikłaniom.

Choroba Alzhemiera – profilaktyka

Profilaktyka choroby Alzheimera jest zagadnieniem trudnym. Brakuje badań, które jednoznacznie potwierdzałyby, że pewne działania na pewno zmniejszają ryzyko wystąpienia schorzenia. Jednakże warto je stosować, ponieważ wpisują się one w zasady zdrowego stylu życia i sprawdzą się także u tych osób, które zostały już zdiagnozowane.

  1. Codzienna aktywność fizyczna, która powinna być dostosowana do możliwości organizmu. Wystarczy spacer, marsz, nordic walking, jazda na rowerze, praca w ogródku. Ważne, żeby się ruszać.
  2. Sen i odpoczynek. Oba z nich są ważne dla prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego.
  3. Ograniczenie lub zaprzestanie spożywania alkoholu.
  4. Dieta, która powinna być różnorodna, bogata w zdrowe tłuszcze, kwasy tłuszczowe omega-3, witaminy (zwłaszcza z grupy B oraz A, E, C – tzw. antyoksydacyjne) i pierwiastki, pozbawiona potraw tłustych, smażonych, z proszku i zawierających dużo węglowodanów prostych.
  5. Trening mózgu. Warto zachęcać osobę, którą się opiekujemy/seniora do czytania czasopism, rozwiązywania krzyżówek, sudoku, układania puzzli, grania w gry planszowe, zapamiętywanie wierszyków itp.
  6. Zachęcanie seniora do spotkań towarzyskich (różnego rodzaju kluby seniora, zajęcia tematyczne itp.)

Bardzo ważne są także regularne badania kontrolne (regularny pomiar ciśnienia, glukozy i testy laboratoryjne)oraz właściwe leczenie chorób towarzyszących – zwłaszcza kardiologicznych i cukrzycy, ponieważ właśnie one są jednym z czynników ryzyka choroby Alzheimera.

Zobacz: Choroba Parkinsona

Similar Posts