Choroba Parkinsona

choroba parkinsona

Choroba Parkinsona jest schorzeniem, które dotyczy ośrodkowego układu nerwowego. Ma ona charakter postępujący, co oznacza, że w miarę upływu czasu objawy nasilają się, a stan chorego się pogarsza. Mimo leczenia i rehabilitacji, choroba Parkinsona prowadzi do inwalidztwa i pogorszenia jakości życia.

Choroba Parkinsona dotyczy około 1% populacji. Częściej rozpoznaje się ją u mężczyzn. Pierwsze objawy pojawiają się zwykle po 50. roku życia, ale zdarza się, że chorują na nią także osoby młodsze. Szacuje się, że liczba chorych będzie się stale zwiększać ze względu na starzejące się społeczeństwo. W Polsce jest 60–80 tysięcy pacjentów z chorobą Parkinsona.

Jakie są przyczyny choroby Parkinsona?

Przyczyny choroby Parkinsona nie zostały poznane. Wiadomo, że schorzenie rozwija się na skutek zmian zwyrodnieniowych w komórkach nerwowych istoty czarnej – ta część mózgu odpowiada za koordynację ruchów szybkich i mimowolnych, a także za wytwarzanie dopaminy, która jest neuroprzekaźnikiem odpowiedzialnym za prawidłowe napięcie mięśni i  napęd ruchowy (oraz procesy emocjonalne, procesy poznawcze i regulację wydzielania hormonów – jednak te funkcje przejmuje na siebie dopamina wytwarzana w innych miejscach: układzie limbicznym i podwzgórzu).

Przyczyn choroby Parkinsona szuka się wśród czynników genetycznych. Chodzi o mutacje w genach kodujących białka ważne dla układu nerwowego. Uważa się także, że dużą rolę w rozwoju schorzenia mogą odgrywać czynniki środowiskowe, które przyspieszają zmiany zwyrodnieniowe w komórkach nerwowych u osób podatnych genetycznie.

Objawy choroby Parkinsona

Objawy choroby Parkinsona rozwijają się powoli w ciągu kilku lat. Początkowo są one bardzo subtelne i niecharakterystyczne – osoby chore i ich bliscy wiążą je raczej z naturalnymi procesami starzenia się niż z poważną chorobą. Często na ich podstawie nie jest także wydawana poprawna diagnoza. Oba te czynniki przyczyniają się do opóźnienia procesu leczenia, co z kolei pogarsza rokowanie.

Pierwsze objawy choroby Parkinsona to:

  • zmiana charakteru pisma (drobne pismo, malejące litery),
  • nieznaczne spowolnienie ruchowe,
  • ból barku,
  • niezgrabność ruchów,
  • łatwa męczliwość,
  • brak balansowania kończyn podczas chodzenia.

W miarę upływu czasu objawy choroby Parkinsona nasilają się. Pojawia się okresowe drżenie ręki. Podstawowe czynności zaczynają sprawiać coraz większe trudności, pojawia się także problem z utrzymaniem równowagi. Chory może zaobserwować, że podczas spaceru nie nadąża za pozostałymi osobami. Choroba Parkinsona stale postępuje i po pewnym czasie prowadzi do inwalidztwa.

Późniejsze objawy choroby Parkinsona to:

  • znaczne spowolnienie ruchów,
  • zubożenie ruchów,
  • trudności z wykonywaniem precyzyjnych ruchów,
  • trudności z wykonywaniem podstawowych czynności,
  • problem z rozpoczęciem ruchu,
  • chód drobnymi krokami (a nawet szuranie nogami po podłodze),
  • drżenie różnych części ciała w spoczynku,
  • niewyraźna i cicha mowa,
  • zwiększenie napięcia mięśniowego,
  • tułów pochylony do przodu,
  • wzmożona potliwość,
  • ślinotok i łojotok,
  • kurcze mięśni w godzinach porannych,
  • całkowita lub częściowa utrata mimiki (tzw. twarz maskowata),
  • częste oddawanie moczu,
  • nadmierna senność w ciągu dnia.

Warto pamiętać, że w chorobie Parkinsona obecne są nie tylko objawy ruchowe. Osoby chore mają również problemy natury psychicznej. Pogarsza się ich pamięć, a procesy myślowe ulegają opóźnieniu. Często pojawia się depresja, zaburzenia lękowe, apatia, otępienie, a nawet urojenia i omamy.

Udało się także ustalić dolegliwości, które mogą pojawić się nawet na wiele lat przed rozwinięciem się choroby Parkinsona. Są to: zaburzenia snu, zaparcia, depresja oraz osłabienie węchu. Niestety, są one za mało charakterystyczne, aby w chwili wystąpienia powiązać je z ryzykiem zachorowania na chorobę Parkinsona.

Jak wygląda leczenie choroby Parkinsona?

Leczenie choroby Parkinsona ma na celu złagodzenie objawów oraz jak najdłuższe utrzymanie sprawności. Terapia obejmuje stosowanie leków, ale też metody niefarmakologiczne, które są równie ważne. Zalicza się do nich: fizykoterapię, gimnastykę, masaże, pływanie, medytację, muzykoterapię, terapię logopedyczną, treningi umysłowe.

Głównym lekiem używanym w leczeniu choroby Parkinsona jest lewodopa. Jest to aminokwas, który wraz z krwią wędruje do mózgu, gdzie ulega przekształceniu w dopaminę. Niestety, terapia ta ma swoje minusy, ponieważ wraz z upływem czasu maleje odpowiedź organizmu oraz mogą pojawić się skutki uboczne. Inne leki to:

  • amantadyna – zwiększa uwalnianie dopaminy,
  • inhibitory MAO – hamują rozkład dopaminy,
  • leki antycholinergiczne – pobudzają ośrodkowy układ nerwowy.

W bardzo zaawansowanych przypadkach choroby Parkinsona możliwe jest leczenie chirurgiczne. Osobom chorym wszczepia się stymulator, który generuje impulsy elektryczne w tej części mózgu, która odpowiada za rozwój nieprawidłowości. Przeprowadzane są także terapie eksperymentalne np. z wykorzystaniem komórek macierzystych.

O czym pamiętać opiekując się osobą z chorobą Parkinsona?

Opieka nad osobą z chorobą Parkinsona jest nieunikniona. Na skutek rozwijających się objawów pacjent zaczyna potrzebować pomocy innych w wykonywaniu nawet prostych czynności dnia codziennego. W zaawansowanych stadiach większość czasu spędza on na wózku inwalidzkim lub w łóżku.

Opiekując się osobą z chorobą Parkinsona, należy pamiętać o:

  • odpowiednim przygotowaniu mieszkania (możliwość łatwego poruszania się, usunięcie dywaników i progów, niskie umieszczenie wanny lub brodzika, uchwyty zabezpieczające przed upadkiem, brak wysokich szafek, dobre oświetlenie pomieszczeń),
  • zapewnieniu pomocy ortopedycznych (kule, balkonik, laska, wózek),
  • zapewnieniu odpowiedniej ilości snu i odpoczynku,
  • systematycznych ćwiczeniach ruchowych i umysłowych,
  • systematycznych ćwiczeniach mowy,
  • włączeniu osoby chorej do pomocy w wykonywaniu codziennych obowiązków (te, które nie sprawiają jej problemu),
  • codziennych spacerach,
  • odpowiedniej diecie (właściwa ilość białka i kaloryczność posiłków),
  • systematycznych badaniach laboratoryjnych i kontrolach lekarskich,
  • okazaniu osobie chorej wsparcia emocjonalnego,
  • cierpliwości.

Similar Posts