Proces pielęgnowania – reumatoidalne zapalenie stawów

Last modified date

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) to przewlekła autoimmunologiczna choroba zapalna, która obejmuje tkankę łączną. Dotyczy przede wszystkim stawów i prowadzi do utraty sprawności ruchowej. Patologia rozpoczyna się od stanu zapalnego błony maziowej, co prowadzi do niedostatecznego odżywienia chrząstek stawowych, a tym samym ich uszkodzenie. W miarę postępu choroby dochodzi do zniekształceń stawów, więzadeł, ścięgien i pochewek oraz do upośledzenia ich funkcji. Ogólnoustrojowe powikłania RZS dotyczą układu naczyniowego, nerek, serca, płuc, a także układu nerwowego.

Przyczyny i objawy RZS

Choroba może wystąpić w każdym wieku, jednak szczyt zachorowań przypada między 30. a 50. rokiem życia. Przyczyny reumatoidalnego zapalenia stawów nie zostały do końca poznane. Uważa się, że stan zapalny w stawach zostaje wywołany poprzez działanie kilku czynników:

  • predyspozycje genetyczne (zwiększają ryzyko choroby nawet pięciokrotnie),
  • płeć (kobiety chorują 3 razy częściej od mężczyzn),
  • zaburzenia układu immunologicznego (produkcja przeciwciał przeciw własnym tkankom),
  • stres,
  • infekcja bakteryjna lub wirusowa,
  • palenie tytoniu.

Pierwsze objawy reumatoidalnego zapalenia stawów są zwykle niezauważalne lub niepoprawnie diagnozowane, ponieważ zwykle przypominają grypę. Pojawiają się ogólne osłabienie i zmęczenie, podwyższona temperatura ciała oraz bóle mięśniowe. Następnie (nawet po kilku miesiącach) pojawiają się dolegliwości ze strony stawów:

  • zapalenie stawów (drobnych – rąk i nóg lub jednego dużego – barkowego, kolanowego),
  • obrzęk stawów,
  • sztywność poranna lub po dłuższym okresie nieporuszania stawem,
  • ból i tkliwość stawów,
  • nieodwracalne ograniczenie ruchomości stawów,
  • deformacje stawów, np. guzki reumatoidalne nad stawami.

Leczenie reumatoidalnego zapalenia stawów obejmuje farmakoterapię i rehabilitację. Jego celem jest zmniejszenie dolegliwości i utrzymanie jak najdłuższego okresu remisji.

Proces pielęgnowania pacjenta z reumatoidalnym zapaleniem stawów

Problem: Ograniczona sprawność ruchowa spowodowana bólem stawów.
Cel: Zwiększenie ruchomości stawów i samodzielności w zakresie wykonywania czynności higienicznych.
Interwencje pielęgniarskie:

  • rozmowa z pacjentem w celu rozpoznania deficytów w zakresie czynności higienicznych,
  • pomoc pacjentowi w wykonywaniu czynności higienicznych, które sprawiają problem,
  • zachęcanie pacjenta do podejmowania próby samodzielnego wykonywania czynności higienicznych,
  • dostosowanie wysiłku fizycznego do możliwości i wydolności pacjenta,
  • zaniechanie pospieszania pacjenta,
  • zachęcanie pacjenta do korzystania z przedmiotów pomocniczych (np. długa łyżka do butów, tasiemka przy suwaku),
  • zaproponowanie ubierania luźnych ubrań, bez guzików, aby ich zakładanie nie sprawiało trudności,
  • wykonywanie lekkich ćwiczeń stawów przed rozpoczęciem czynności higienicznych,
  • podanie przeciwbólowych środków farmakologicznych w razie potrzeby.

Problem: Zniechęcenie i brak motywacji do regularnych ćwiczeń i rehabilitacji.
Cel: Zachęcenie pacjenta do regularnej rehabilitacji; nauka prostych ćwiczeń, które może wykonywać samodzielnie.
Interwencje pielęgniarskie:

  • rozmowa z pacjentem dotycząca korzyści płynących z regularnych ćwiczeń,
  • wyjaśnienie pacjentowi, że rehabilitacja jest jednym z elementów skutecznej terapii,
  • współpraca z fizjoterapeutą,
  • nauczenie pacjenta prostych ćwiczeń, które może wykonywać samodzielnie (obejmujące stawy kończyn górnych i dolnych),
  • pomoc w wykonywaniu ćwiczeń rehabilitacyjnych,
  • rozmowa z rodziną pacjenta, dotycząca konieczności wykonywania regularnych ćwiczeń i rehabilitacji,
  • w razie potrzeby: podanie środków przeciwbólowych przed rozpoczęciem ćwiczeń.

Problem: Niepokój pacjenta związany ze stanem zdrowia i postępem choroby.
Cel: Zredukowanie niepokoju, zapewnienie poczucia bezpieczeństwa.
Interwencje pielęgniarskie:

  • nawiązanie kontaktu terapeutycznego z pacjentem (aktywne słuchanie, wykazanie zainteresowania problemami),
  • obecność przy pacjencie i gotowość na okazanie wsparcia,
  • ocena reakcji pacjenta na chorobę i stosowane leczenie,
  • rozmowa z pacjentem w celu wyjaśnienia wszystkich wątpliwości dotyczących choroby i terapii,
  • informowanie pacjenta o podejmowanych działaniach diagnostycznych i czynnościach pielęgnacyjnych,
  • nauka sposobów radzenia sobie ze stresem i relaksacji (aromaterapia, muzykoterapia, wyciszenie się),
  • zapewnienie pacjentowi spokoju na sali chorych,
  • motywowanie pacjenta do podejmowania działań terapeutycznych,
  • zaproponowanie rozmowy z psychologiem,
  • edukacja pacjenta i jego rodziny na temat choroby i postępowania terapeutycznego.

Problem: Dyskomfort spowodowany przewlekłym bólem stawów (ból o umiarkowanym natężeniu).
Cel: Poprawa samopoczucia pacjenta poprzez zredukowanie dolegliwości bólowych.
Interwencje pielęgniarskie:

  • Ocena charakteru, lokalizacji i monitorowanie natężenia bólu poprzez rozmowę z pacjentem i zastosowanie jednej ze skal (VAS, numeryczna, słowna),
  • Pomiar podstawowych parametrów życiowych (tętno, RR, temperatura ciała) i odnotowanie ich w karcie pacjenta,
  • Zalecenie przyjęcia wygodnej pozycji, która niweluje dolegliwości bólowe,
  • Podanie farmakologicznych środków przeciwbólowych zgodnie ze zleceniem lekarza,
  • Obserwacja pacjenta pod kątem wystąpienia działań niepożądanych zastosowanych leków,
  • Stosowanie technik i zabiegów relaksacyjnych – rozluźnianie mięśni, ćwiczenia oddechowe,
  • Zapewnienie pacjentowi odpoczynku i spokoju na sali chorych,
  • Zastosowanie ćwiczeń fizjoterapeutycznych i gimnastyki we współpracy z fizjoterapeutą (wyjaśnienie konieczności i korzyści płynących z lekkiej aktywności fizycznej w RZS).

Angelika Janowicz

Od sześciu lat jestem związana z medycyną i naukami o zdrowiu. Posiadam wykształcenie pielęgniarskie. Prowadzę portal dla studentów pielęgniarstwa, na którym dzielę się swoją wiedzą i treściami, które ułatwią przyszłym medykom wejście do niezwykłego świata medycyny. Obecnie współpracuję z agencją SEO w zakresie tworzenia artykułów o tematyce zdrowotnej dla dużych serwisów internetowych.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Post comment