Pacjent z depresją. Opis przypadku i proces pielęgnowania.

Last modified date

Epikryza. Opis przypadku.

66 – letnia kobieta z rozpoznaną depresją wieku podeszłego w listopadzie 2014 roku przez lekarza pierwszego kontaktu, który skierował pacjentkę na konsultację psychiatryczną. Powodem podejrzenia depresji było ogólny wygląd kobiety, płaczliwość oraz wypowiadane przez nią treści, świadczące o tym, że przerasta ją codzienność, nic jej nie cieszy oraz nie wierzy ona w poprawę sytuacji. Psychiatra potwierdził chorobę.

Choroba zaczęła rozwijać się w momencie, kiedy w październiku 2014 roku u męża pacjentki rozpoznano zespół stopy cukrzycowej, co doprowadziło do amputacji kończyny. Mężczyzna wycofał się z życia społecznego, nie podjął próby poruszania się za pomocą protezy. Ta sytuacja doprowadziła do tego, że wszystkie obowiązki przejęła moja pacjentka, nie mogąc liczyć na żadną pomoc ze strony męża. Ponadto przejęła się jego stanem zdrowia. Jej status ekonomiczny jest dobry. Pozostaje w konflikcie z jednym z synów.

Kobieta od ponad trzydziestu lat nałogowo pali papierosy, w przeszłości zdarzały się epizody nadużywania alkoholu. Pacjentka choruje też na nadciśnienie tętnicze.

Pacjentce towarzyszy obniżony nastrój i negatywne myśli dotyczące przyszłości. Jest płaczliwa, wyraz twarzy jest smutny. Pojawiają się urojenia depresyjne dotyczące poczucia winy. Kobieta rozlicza się ze swojej przeszłości, twierdząc, że przez popełnione kiedyś błędy ma miejsce obecna sytuacja. Przez brak obecności dzieci i brak wsparcia ze strony męża, kobieta czuje się pozbawiona wsparcia. Martwi się swoim stanem zdrowia i nie widzi szans na poprawę sytuacji. Odczuwa lęk i niepokój, twierdzi, że depresja jest nieuleczalna. Wypowiadane przez nią treści są negatywne, często powtarza, że „nie chce jej się żyć” oraz „najlepiej, gdyby to wszystko się skończyło”. Kobieta czuje się przemęczona swoimi obowiązkami. Przekłada się to na jej wygląd zewnętrzny. Pojawiło się zmniejszenie apetytu, problemy ze snem, co przekłada się na jej aktywność w ciągu dnia. Często leży w łóżku lub siedzi w fotelu, myśląc o swojej sytuacji. Z domu wychodzi jedynie w razie konieczności. Jest drażliwa, neguje sprawy, które kiedyś sprawiały jej przyjemność.

Pacjentka leczy się farmakologicznie. Po lekach nastąpiła znaczna poprawa i zniesienie objawów. Skutkiem ubocznym farmakoterapii jest suchość błony śluzowej jamy ustnej. Pacjentka nie korzystała i nie chce korzystać z terapii u psychologa.

Proces pielęgnowania – depresja

Problem: Lęk i niepokój dotyczące stanu zdrowia i przyszłości.
Cel: Zmniejszenie lęku i niepokoju. Uspokojenie pacjentki.
Interwencje pielęgniarskie:
– Nawiązanie kontaktu z pacjentką. Wzbudzenie jej zaufania.
– Zachęcenie chorej do opisania swoich wewnętrznych przeżyć oraz treści swoich myśli i obaw. Podjęcie próby poznania ich źródeł.
– Aktywne słuchanie pacjentki, poświęcenie jej wystarczającej ilości czasu.
– Skierowanie uwagi pacjentki na pozytywne myśli i doświadczenia.
– Wzbudzenie w chorej wiary w siebie, swoje możliwości i powodzenie leczenia.
– Motywowanie do walki z depresją, dodanie otuchy, pochwała postępów.
– Zaproponowanie rozmowy z psychologiem lub uczestnictwa w terapii indywidualnej lub grupowej.
– Zastosowanie relaksacji lub muzykoterapii.
– Nauczenie chorej prostych metod relaksacji, które może wykorzystać w przypadku nasilenia lęku.
– Zastosowanie farmakoterapii zgodnie ze zleceniem lekarza.
– Psychoedukacja chorej, dotycząca choroby.

Problem: Brak dbałości o siebie. Zaniedbywanie potrzeb spowodowane skupieniem się na przeżyciach emocjonalnych.
Cel: Utrzymanie prawidłowej higieny osobistej. Niedopuszczenie do powstania niedoborów związanych z nieprawidłowym odżywianiem się. Zaspokojenie podstawowych potrzeb.
Interwencje pielęgniarskie:
– Rozmowa z pacjentką na temat tego, jak ważne jest zadbanie o siebie w czasie choroby oraz dbałość o higienę osobistą i swój wygląd.
– Zaproponowanie ewentualnej pomocy w wykonywaniu czynności higienicznych.
– Zwracanie uwagi na wygląd pacjentki, pomoc w poprawieniu go.
– Taktowne nakłanianie pacjentki do utrzymywania higieny.
– Obserwacja pacjentki pod kątem ilości i jakości przyjmowanego przez nią posiłku. Ocena jego wartości energetycznej i wzbogacenia w składniki odżywcze.
– Rozmowa w celu poznania przyczyny odmowy przyjmowania pokarmów.
– Motywacja pacjentki do przyjmowania posiłków poprzez wspólne ich spożywanie, zadbanie o estetykę ich podania, uwzględnienie osobistych preferencji pacjentki co do podawanych potraw.
– Kontrolowanie ilości przyjmowanych płynów przez pacjentkę.
– Kontrolowanie masy ciała pacjentki.
– Kontrolowanie przyjmowania leków stałych przez pacjentkę.
– Edukacja pacjentki i kształtowanie w niej postaw prozdrowotnych.

Problem: Występowanie urojeń depresyjnych dotyczących poczucia winy.
Cel: Zniwelowanie urojeń.
Interwencje pielęgniarskie:
– Podjęcie próby nawiązania kontaktu z pacjentką. Wykazanie się spokojem, taktem i dyskrecją.
– Obserwacja pacjentki pod kątem nasilania się urojeń depresyjnych oraz okoliczności, które je poprzedzają.
– Nieocenianie oraz nienegowanie urojeń i treści wypowiadanych przez pacjentkę.
– Przekazywanie pacjentce komunikatów dotyczących rzeczywistości.
– Odwrócenie uwagi chorej od przeżywanych urojeń poprzez rozmowę, organizację czasu wolnego, muzykoterapię, program telewizyjny, relaksację.
– Nauczenie pacjentki samodzielnego radzenia sobie z urojeniami i wskazanie postępowania obejmującego: odwrócenie uwagi, skoncentrowanie się na wykonywaniu jakiejś czynności, mówienie do siebie pozytywnych treści, ignorowaniu symptomów.

Problem: Ryzyko podjęcia próby suicydialnej, spowodowane występowaniem myśli samobójczych.
Cel: Zmniejszenie do minimum ryzyka podjęcia próby samobójczej.
Interwencje pielęgniarskie:
– Prowadzenie wnikliwej obserwacji chorej, zwłaszcza w godzinach nocnych.
– Wzbudzenie zaufania i rozmowa z pacjentką, skłonienie jej do wyrażenia swoich emocji i myśli. Wspólne przeanalizowanie i znalezienie ich źródła. Niekrytykowanie problemu.
– Kierowanie myśli pacjentki na pozytywne aspekty jej życia.
– Wypełnianie czasu pacjentki aktywnością, mającą na celu odwrócenie uwagi od negatywnych myśli.
– Obserwowanie nasilenia się objawów predysponujących do wzmożenia myśli i tendencji samobójczych, do których należą: lęk, urojenia, bezsenność, niepokój, poczucie beznadziejności i bycia ciężarem.
– Zaobserwowanie czy chora nie gromadzi wokół siebie przedmiotów mogących ułatwić jej odebranie sobie życia. Szczególnie: przedmioty ostre, tabletki, sznurki, kable.
– Poinformowanie rodziny pacjentki o konieczności obserwacji chorej i nielekceważeniu jej słów o chęci śmierci.
– Uwrażliwienie otoczenia na sygnały świadczące o myślach i tendencjach samobójczych.
– Zapewnienie chorej poczucia bezpieczeństwa.
– Motywowanie do podjęcia współpracy z psychologiem.

Problem: Obniżony nastrój i płaczliwość, spowodowane występowaniem negatywnych myśli.
Cel: Zredukowanie negatywnych myśli.
Interwencje pielęgniarskie:
– Nawiązanie kontaktu z pacjentką i aktywne wysłuchanie jej.
– Zachęcenie pacjentki do wyrażenia swoich negatywnych myśli i emocji.
– Nieocenianie oraz nienegowanie pacjentki i jej sposobu myślenia.
– Przeanalizowanie wspólnie z pacjentką jej wewnętrznych przeżyć.
– Zapewnienie pacjentce poczucia bezpieczeństwa.
– Podniesienie poczucia własnej wartości chorej, wzmacnianie jej pozytywnych cech, docenianie jej osiągnięć, pozytywnych emocji i zdarzeń.
– Zaproponowanie pacjentce rozmowy z psychologiem lub uczestnictwa w terapii indywidualnej lub grupowej.
– Zaplanowanie wspólnie z chorą aktywności, mającej na celu odciągnięcie jej uwagi od negatywnych myśli.
– Edukacja rodziny dotycząca podejścia do pacjentki.
– Zapewnienie chorej poczucia wsparcia.

Problem: Izolowanie się od otoczenia spowodowane obecnością lęku i obniżonym nastrojem.
Cel: Aktywizowanie pacjentki.
Interwencje pielęgniarskie:
– Zachęcenie chorej do opisania swoich przeżyć i poznanie powodów jej izolowania się od otoczenia.
– Wykazanie się empatią, cierpliwością, otwartością i zrozumieniem.
– Przekonanie pacjentki, że jest w stanie nawiązać kontakt z otoczeniem.
– Podniesienie wiary w siebie i we własne możliwości.
– Edukacja pacjentki dotycząca sposobów samodzielnego radzenia sobie w przypadku wystąpienia trudności.
– Stosowanie metody drobnych kroków, stawianie pacjentce małych celów.
– Dostrzeganie i docenianie sukcesów pacjentki.
– Redukowanie obaw pacjentki związanych z kontaktem z otoczeniem.
– Odwracanie uwagi od negatywnych myśli.
– Koncentrowanie się na pozytywnych myślach i mocnych stronach pacjentki.
– Zachęcenie chorej do udziału w terapii zajęciowej.
– Motywowanie pacjentki do podjęcia próby nawiązania kontaktu z innymi.
– Wspieranie chorej.
– Analizowanie postępów pacjentki.

Problem: Niewystarczająca liczba godzin snu spowodowana problemami z zasypianiem i wczesnym budzeniem się.
Cel: Zapewnienie wystarczającej ilości snu.
Interwencje pielęgniarskie:
– Rozmowa z chorą w celu uzyskania informacji na czym polegają zaburzenia snu.
– Obserwacja aktywności pacjentki w ciągu dnia.
– Zorganizowanie aktywności w ciągu dnia.
– Zachęcenie pacjentki do podjęcia próby zaśnięcia w ciągu dnia.
– Ograniczenie spożycia kawy przez pacjentkę.
– Zapewnienie chorej ciszy i spokoju w godzinach wieczornych.
– Zadbanie o odpowiedni mikroklimat pomieszczenia, w którym zasypia pacjentka. Wywietrzenie pokoju, wyłączenie światła.
– Zasugerowanie pacjentce wzięcia gorącej kąpieli przed snem.
– Zastosowanie przed snem metod relaksacji, słuchanie relaksującej muzyki przed snem.
– Zastosowanie farmakoterapii na zlecenie lekarza.

Problem: Suchość błony śluzowej jamy ustnej spowodowana przyjmowanymi lekami przeciwdepresyjnymi.
Cel: Zniwelowanie suchości w jamie ustnej.
Interwencje pielęgniarskie:
– Polecenie pacjentce spożywania dużej ilości płynów, najlepiej kwaśnych.
– Zasugerowanie chorej żucia skórki od chleba, kwaśnych cukierków, kawałków ananasa lub kostek lodu.
– Zalecenie dbania o higienę jamy ustnej i obserwacji błony śluzowej w celu zapobiegania zranieniom i infekcjom.
– Nawilżanie ust kremem lub wazeliną.
– Zastosowanie preparatu sztucznej śliny.
– Zalecenie pacjentce unikania suchych, twardych i ostrych pokarmów. Należy spożywać pokarmy płynne, soczyste, zawierające w sobie dużo wody.
– Zmniejszenie spożycia kawy i palenia papierosów.
– Zastosowanie nawilżacza powietrza w pomieszczeniu.
– Zgłoszenie lekarzowi efektów ubocznych przyjmowanych leków.

Problem: Brak poczucia wsparcia ze strony najbliższych spowodowany konfliktem z synem.
Cel: Zapewnienie poczucia wsparcia.
Interwencje pielęgniarskie:
– Nawiązanie kontaktu z chorą, okazanie jej zrozumienia, empatii i wsparcia.
– Rozmowa z pacjentką, zachęcenie jej do wyrażenia swoich uczuć i emocji.
– Odwrócenie uwagi pacjentki od negatywnych uczuć i przeżyć.
– Zachęcenie chorej do nawiązania kontaktu z synem i podjęcia próby rozwiązania konfliktu.
– Wzmacnianie mocnych stron pacjentki.
– Próba przekonania chorej, iż nie została sama ze swoimi problemami.
– Przeprowadzenie rozmowy z członkami rodziny pacjentki o możliwościach wsparcia.
– Zachęcenie pacjentki do uczestniczenia w terapii grupowej.

Problem: Uczucie przemęczenia spowodowane sprawowaniem obowiązków i brakiem pomocy ze strony częściowo niepełnosprawnego męża.
Cel: Zniwelowanie przemęczenia
Interwencje pielęgniarskie:
– Ułożenie planu dnia.
– Zaplanowanie czasu na odpoczynek w ciągu dnia.
– Nauczenie pacjentki metod relaksacji.
– Zasugerowanie pacjentce podjęcia próby rozmowy z mężem w celu podziału obowiązków.

Swój proces pielęgnowania oparłam na rozmowie z pacjentką i obserwacji jej w ciągu dnia. Bez dokładnej obserwacji nie zdołamy zaplanować procesu pielęgnowania, ponieważ istnieją problemy, których pacjentka wstydzi się wypowiedzieć, a o jej stanie emocjonalnym dużo można wyczytać z komunikacji niewerbalnej. Dokładne poznanie potrzeb i realnych problemów pacjentki z depresją w dużej mierze zależy również od odpowiedniego nawiązania kontaktu z chorą i wzbudzeniu w niej zaufania oraz poczucia bezpieczeństwa. Bez zaistnienia tych czynników nie poznamy dokładnego stanu emocjonalnego pacjentki, a przez to możemy pominąć ważne problemy, np. wystąpienie urojeń i/lub myśli samobójczych.

W trakcie kontaktu z chorą na depresję istotne jest powstrzymywanie się od ocen i negowania myśli pacjentki. Interwencje pielęgniarskie, które należy zaplanować dotyczą wzmacniania pozytywnych stron chorej i skupienia się na samopielęgnacji, która polega na wyuczeniu i wyćwiczeniu w pacjentce umiejętności radzenia sobie ze stresem, negatywnymi myślami i emocjami. Chora powinna sama zmierzyć się ze swoją psychiką. Inną ważną cechą, którą należy się wykazać jest cierpliwość. Depresja objawia się zahamowaniem myślowym, problemami z koncentracją, stąd pacjenci mają tendencję do długiego zastanawiania się nad odpowiedzią, gubieniem wątku. Ponaglanie chorej do odpowiedzi przyniesie skutek odwrotny do zamierzonego. Dlatego planując opiekę nad chorą z depresją należy wziąć pod uwagę czas, który możemy na nią przeznaczyć. Ważna jest również świadomość tego, że cele osiągnięte jednego dnia, następnego mogą sprawić trudności i nie zostać zrealizowane.

 

Zobacz też: Proces pielęgnowania dziecka z ostrą biegunką

Angelika Janowicz

Od sześciu lat jestem związana z medycyną i naukami o zdrowiu. Posiadam wykształcenie pielęgniarskie. Prowadzę portal dla studentów pielęgniarstwa, na którym dzielę się swoją wiedzą i treściami, które ułatwią przyszłym medykom wejście do niezwykłego świata medycyny. Obecnie współpracuję z agencją SEO w zakresie tworzenia artykułów o tematyce zdrowotnej dla dużych serwisów internetowych.

1 Response

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

Post comment