Zaburzenia osobowości

Last modified date

Kaśka. Czwarty raz na oddziale psychiatrycznym. Trzy razy już z niego uciekła. Ucieknie i czwarty. O ile wcześniej nie zrobi sobie krzywdy. Zbuntowana, impulsywna, całą uwagę skupia na sobie. Jej życie to przechodzenie z jednej skrajności w drugą. Od czułej i wrażliwej do dominującej, agresywnej. Od spokoju, przez lęk i smutek, po gniew. Od miłości do nienawiści.

Paweł. Inżynier, kierownik budowy. Żonaty. Nerwowy, wybuchowy, agresywny. Niewiele trzeba, aby wytrącić go z równowagi. W napadzie gniewu nie potrafi się kontrolować. Zdarzało mu się rozbijać talerze, obrażać pracowników, szarpać żonę.

Marta. Pracuje w jednej z korporacji. Idealnie wyprasowana koszula, ułożone włosy, w rękach notatnik zapisany równym pismem. Zorganizowana, nigdy się nie spóźnia, planuje z wyprzedzeniem, notuje w terminarzu. W firmie pojawia się pierwsza, wychodzi ostatnia. Bierze na siebie więcej, bo nikt nie wykona zadań tak samo dobrze jak ona. Kontroluje współpracowników. Skrupulatna, perfekcyjna.

Gdzie kończy się trudny charakter a zaczyna zaburzenie osobowości?

Światowa Organizacja Zdrowia określa zaburzenia osobowości jako głęboko utrwalone wzorce zachowań, które odbiegają od przyjętych w danej kulturze i społeczeństwie. Zakłócenia te mogą występować w obszarze emocji, interakcji z innymi, kontrolowania impulsów i swojego postępowania, przeżywania siebie. Są uciążliwe do tego stopnia, że powodują cierpienie, psychiczny ból i utrudniają codzienne funkcjonowanie, życie rodzinne i pracę oraz hamują rozwój w tych dziedzinach. Trudności te obserwuje się już w późnym dzieciństwie, są ode długotrwałe, utrzymują się w wieku dojrzałym.

Za przyczynę zaburzeń osobowości, poza czynnikami genetycznymi i biologicznymi, uznaje się przede wszystkim nieprawidłowe oddziaływanie psychospołeczne – zaburzony przebieg etapów rozwoju, niezaspokojenie fundamentalnych potrzeb, funkcjonowanie rodziny.

Wyróżnia się kilka typów zaburzeń osobowości oraz osobowości mieszane. Często współistnieją one z innymi zaburzeniami i chorobami psychicznymi.

Osobowość anankastyczna
wzorzec zachowań jest zdominowany przez perfekcjonizm, szczegóły, dbałość, przesadne poczucie obowiązku, pochłonięcie przez regulaminy i szczegóły. Osoby z tym zaburzeniem cechują się pedanterią, sztywnością zasad moralnych, ostrożnością, skąpstwem. Nadmiernie poświęcają się pracy, niechętnie powierzają komuś zadania, zaniedbują kontakty z ludźmi i własne przyjemności. Towarzyszy im uczucie ciągłego niepokoju i lęku, mają trudności z podejmowaniem wyboru, obawiają się popełnienia błędu. Zaburzenie często prowadzi do powstawania nieprzyjemnych, natarczywych myśli i impulsów.

Osobowość historioniczna
dominują starania o zwrócenie na siebie uwagi i poszukiwanie docenienia. Osoby te cechuje teatralność zachowania, płytkie i nieautentyczne uczucia, żywa,, nadmierna i zmienna ekspresja, skłonność do dramatyzowania, nietolerancja krytyki, egocentryzm i skłonność do manipulowania innymi. Pojawiają się też nieprawidłowości seksualne – potrzeba silnych bodźców podniecających, uwodzicielskie zachowania, niedojrzałość seksualna.

Osobowość z pogranicza (borderline)
osobowość chwiejna emocjonalnie. Charakteryzuje się skrajnymi wahaniami nastroju i niezdolnością do ich kontrolowania, impulsywnością. Osoby te mają zaburzony obraz samego siebie, stałe uczucie pustki (”nie wiem kim jestem, nie mam marzeń”) i lęk przed odrzuceniem. Często bojąc się porzucenia same kogoś porzucają lub swoim zachowaniem prowokują drugą osobę do odejścia. Ich związki są intensywne, ale niestałe. Podejmują próby samobójcze, dążą do autodestrukcji. Lekkomyślnie wydają pieniądze, uprawiają przypadkowy seks, zażywają narkotyki, cierpią na zaburzenia odżywiania.

Osobowość dyssocjalna
antyspołeczne zaburzenie osobowości. Cechuje się nieodpowiedzialnością, lekceważeniem reguł i norm społecznych, niezdolnością do związków z innymi ludźmi (przedmiotowym traktowaniem ludzi), potrzebą natychmiastowego zaspokojenia popędów, brakiem poczucia winy i wstydu. Osoby z tym zaburzeniem notorycznie popełniają przestępstwa, jednak nie są one niepoczytalne, ponieważ mają zachowaną zdolność odróżnienia dobra od zła.

Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób wyróżnia jeszcze osobowość lękliwą, paranoiczną, schizoidalną, zależną i typ impulsywny osobowości chwiejnej emocjonalnie.

Jak wyleczyć charakter?

Rozpoznanie zaburzeń osobowości stawiane jest na podstawie wywiadu psychiatrycznego, który może być wsparty testami psychologicznymi. Najskuteczniejszym i jedynym sposobem leczenia jest długotrwała i trudna psychoterapia. Jej rodzaj zależy od typu osobowości. Farmakologia jest stosowania głównie do leczenia objawowego.

Angelika Janowicz

Od sześciu lat jestem związana z medycyną i naukami o zdrowiu. Posiadam wykształcenie pielęgniarskie. Prowadzę portal dla studentów pielęgniarstwa, na którym dzielę się swoją wiedzą i treściami, które ułatwią przyszłym medykom wejście do niezwykłego świata medycyny. Obecnie współpracuję z agencją SEO w zakresie tworzenia artykułów o tematyce zdrowotnej dla dużych serwisów internetowych.

1 Response

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

Post comment